­čÜÇ Rocket Watch - Co si─Ö dzieje w kosmosie?

No dobrze,
to mo┼╝e zaczn─Ö wrzuca─ç rzeczy zwi─ůzane z kosmosem i tutaj?

Na mi┼éy pocz─ůtek: dos┼éownie przed sekund─ů wystartowa┼é Starship SN15

Starship | SN15 | High-Altitude Flight Test - YouTube

Spoiler alert: absolutnie mi─Öciutkie l─ůdowanie puszki ze stali nierdzewnej.

SpaceX coraz lepiej pokazuje, ┼╝e rakiet nie trzeba budowa─ç w laboratorium. Wystarczy spawarka i rolka stali nierdzewnej na granicy z MeksykiemÔÇŽ

2 Likes

W ostatnich dniach dużo działo się od strony SpaceX, ale również innych agencji kosmicznych:

Po pierwsze, w kierunku ISS wystartowa┼éa druga za┼éoga astronaut├│w na pok┼éadzie Dragona Endeavour (Crew-2), tego samego kt├│ry rok temu r├│wnie┼╝ zabiera┼é pierwsz─ů testow─ů za┼éog─Ö (Demo-2). Kapsu┼éa po pierwszym locie zosta┼éa od┼Ťwie┼╝ona i wystartowa┼éa na czubku Falcona 9, kt├│ry r├│wnie┼╝ odbywa┼é ponowny lot po wyniesieniu misji Crew-1. Od czas├│w wahad┼éowc├│w (2011 rok) jest to pierwszy raz kiedy astronauci wsiedli do pojazdu wielokrotnego u┼╝ytku.

https://twitter.com/esa/status/1390598596588941313/photo/1

Po zadokowaniu, zobaczyli┼Ťmy najwi─Öksz─ů ilo┼Ť─ç ludzi w kosmosie od d┼éu┼╝szego czasu. By┼éo to 11 os├│b, rekord to 13. Od tego czasu pierwsza za┼éoga (Crew-1) zbi┼éa pi─ůtk─Ö z nowymi przybyszami i wr├│ci┼éa na ziemi─Ö. Ich l─ůdowanie by┼éo pierwszym oceanicznym l─ůdowaniem nocnym od czas├│w Apollo.

image

Jednak w najbli┼╝szym czasie szykuj─ů si─Ö misje, kt├│re mog─ů z┼éama─ç rekord ilo┼Ťci mieszka┼äc├│w kosmosu:

Chi┼äczycy wyrzucili na orbit─Ö pierwszy modu┼é swojej stacji kosmicznej. Pierwszy przylot za┼éogi jest planowany na najbli┼╝szy czas, jednak bez konkretnych termin├│w. Modu┼é wykorzystuje projekt kt├│ry wydaje si─Ö by─ç bezpo┼Ťrednim spadkobierc─ů pierwszych modu┼é├│w stacji Radzieckiej - Mir - A potem ISS. Dla por├│wnania, kolejno pierwsze modu┼éy MirÔÇÖa, ISS i CSS:

image


Oczywi┼Ťcie zdj─Öcia z profilu na orbicie nie ma, bo jeszcze nikt do niej nie podlecia┼é :stuck_out_tongue:

Warto zaznaczy─ç, ┼╝e porty dokowania wydaj─ů si─Ö by─ç kompatybilne z Mi─Ödzynarodowym Adapterem Dokowania. Zobaczymy czy chiny b─Öd─ů sk┼éonne do przyjmowania mi─Ödzynarodowych za┼é├│g.

Tutaj widok z drugiego stopnia rakiety, na ÔÇťbusiness endÔÇŁ modu┼éu.

Chocia┼╝ technologia jest historycznie transferowana z Rosji i Europy, to samo ustawienie stacji kosmicznej jest co najmniejÔÇŽ polityczne. Wybrano k─ůt nachylenia do r├│wnika (inklinacj─Ö) stacji na poziomie 41.5 stopnia. W praktyce oznacza to, ┼╝e za┼éogi startuj─ůce z Chin b─Öd─ů mog┼éy lecie─ç bez problemu nad swoim terytorium, jednak za┼éogi startuj─ůce z Kazachstanu, nie mog─ů tego zrobi─ç bez zahaczania o Chiny, oraz kosztownej korekcji orbity ju┼╝ w kosmosie (zmiana p┼éaszczyzny orbitalnej / inklinacji).
Bardziej geograficznie: Inklinacja koreluje si─Ö z maksymaln─ů szeroko┼Ťci─ů geograficzn─ů o kt├│r─ů ÔÇťzaczepiaÔÇŁ orbita. Wszystkie o┼Ťrodki startowe Rosji znajduj─ů si─Ö powy┼╝ej 41.5 r├│wnole┼╝nika. Baikonur znajduje si─Ö na 46 r├│wnole┼╝niku. Dla por├│wnania: Mir orbitowa┼é z inklinacj─ů 51.6 stopnia, a ISS posz┼éa w te same ┼Ťlady aby u┼éatwi─ç Rosjanom kooperacj─Ö.

Wyb├│r inklinacji jest co najmniej dziwny, poniewa┼╝ jej zmiana na poziomie planowania jest prosta i objawia si─Ö zmian─ů trajektorii rakiety bez dodatkowego kosztu np. w paliwie.

image

Niemniej jednak jest to du┼╝e osi─ůgni─Öcie kt├│re popycha eksploracj─Ö kosmosu w nowe rejony.

Wracaj─ůc do motywu mieszka┼äc├│w kosmosu. R├│wnie┼╝ na najbli┼╝szy czas, planowana jest misja Inspiration4 cywilnych astronaut├│w. Polec─ů oni r├│wnie┼╝ w kapsule Dragon, a jak┼╝e inaczej.

Pan po prawej jest inicjatorem i inwestorem, 3 miejsca zosta┼éy przekazane na akcj─Ö charytatywn─ů na rzecz Saint Jude Hospital. Jedno miejsce otrzyma┼éa piel─Ögniarka, a kolejne 2 miejsca zosta┼éy wylosowane w loterii.

Gdyby ten lot pokry┼é si─Ö z lotem z za┼éog─ů do Chi┼äskiej stacji kosmicznej mo┼╝liwe, ┼╝e ju┼╝ w te wakacje zosta┼éby z┼éamany rekord najwi─Ökszej ilo┼Ťci eksplorator├│w niskiej orbity ziemskiej.

2 Likes

Wy┼╝ej rozpisa┼éem si─Ö o szerokim uj─Öciu sektora kosmicznego, z kolei o locie Starshipa nie opowiem lepiej ni┼╝ Scott Manley. Film r├│wnie┼╝ zawiera t┼éo polityczne co do wyboru SpaceX jako jedynego zwyci─Öscy w konkurse Human Lander System (l─ůdownika ksi─Ö┼╝ycowego) i pozwu konkuretn├│w kt├│ry zawiesza wyp┼éacenie ┼Ťrodk├│w.

https://www.nytimes.com/2021/05/08/science/china-rocket-reentry-falling-long-march-5b.html

1 Like

Działo się trochę ostatnio, ale efekt jest taki, że Chińczycy przeprowadzili pierwszy space walk na swojej nowej stacji kosmicznej (i drugi w historii Chin)

No i sta┼éo si─Ö! Co prawda nie z powodu misji Inspiration4 ale dzisiaj, technicznie, formaln─ů barier─Ö kosmosu przebi┼é Sir Richard Branson wraz z ekip─ů.

Wraz z chińskimi astronautami na Chińskiej Stacji Kosmicznej, sumaryczna liczba osób w próżni kosmosu to 16 !

Lot mo┼╝ecie obejrze─ç tutaj:

https://rocket.watch/#launch=spaceshiptwo-vss-unity-22

Co do samego lotu, mo┼╝emy spodziewa─ç si─Ö kilka kontrowersji. R├│wnolegle, jak pewnie s┼éyszeli┼Ťcie, mial wystartowa─ç Jeff Bezos na rakiecie Blue Origin. Lot Bezosa by┼é og┼éoszony du┼╝o wcze┼Ťniej i mia┼é by─ç pierwszym komercyjnym lotem (przed Virgin Galactic jak i Inspiration4). Niestety to Branson utar┼é nosa Blue Origin, startuj─ůc pierwszy.

Na dniach pojawi┼éy ju┼╝ si─Ö marketingowe materia┼éy, sugeruj─ůce, ┼╝e statek Virgin Galactic to nie jest prawdziwa ÔÇťrakietaÔÇŁ, a pu┼éap jej lotu to ÔÇťtylkoÔÇŁ 85km. 85 km jest lotnicz─ů barier─ů atmosfery, a 100km jest formaln─ů lini─ů Karmana, maj─ůca wi─Öksze znaczenie z punktu widzenia lot├│w na orbit─Ö.
Jednak obydwa statki nie osi─ůgaj─ů nawet orbityÔÇŽ

Zobaczymy co si─Ö b─Ödzie dzia┼éo w nast─Öpnych dniach i jak b─Ödzie wygl─ůda┼éa scena prywatnych lot├│w kosmicznychÔÇŽ

A co si─Ö dzia┼éo w tym miesi─ůcu w kosmosie?

  1. Rosjanie wysy┼éaj─ů nowy-stary modu┼é na ISS! (Z fiko┼ékami w gratisie).
  2. Bezos walczy o kontrakt na l─ůdownik ksi─Ö┼╝ycowy, przegrywa po raz kolejny.
  3. SpaceX buduje najwi─Öksz─ů rakiet─Ö w historii, z sukcesem.
  4. Boeing po raz kolejny pr├│buje zabra─ç astronaut├│w na ISS.

A wi─Öc zacznijmy:


21 Lipca Rosjanie wynie┼Ťli na pok┼éadzie rakiety Proton nowy-stary modu┼é w kierunku Mi─Ödzynarodowej Stacji Kosmicznej. Modu┼é Nauka wcale nie jest nowy, poniewa┼╝ zosta┼é zbudowany z cz─Ö┼Ťci zapasowych do pierwszego modu┼éu ISS - Zarya. Jego budowa zosta┼éa doko┼äczona po prawie 30 Latach sp─Ödzonych w magazynie. Na pok┼éadzie na przeja┼╝d┼╝k─Ö zabra┼éa si─Ö r├│wnie┼╝ ERA - European Robotic Arm, kt├│ra czeka┼éa na start od co najmniej 2004 roku.

O ile sam start rakiety odby┼é si─Ö bez wi─Ökszych problem├│w, pierwsze k┼éopoty zacz─Ö┼éy si─Ö po osi─ůgni─Öciu orbity. Chwilowo stracono telemetri─Ö oraz kontakt z silnikami manewrowymi co uniemo┼╝liwi┼éo korekcj─Ö i podwy┼╝szenie orbity. Po rozwi─ůzaniu problemu i 24h op├│┼║nieniu modu┼é uda┼é si─Ö w dalsz─ů podr├│┼╝ do stacji kosmicznej.

R├│wnolegle nast─ůpi┼éo oddokowanie modu┼éu Pirs kt├│ry zajmowa┼é dok przeznaczony dla nowego przybysza. Stary modu┼é odczepi┼é si─Ö wraz z pojazdem Progress i zako┼äczy┼é sw├│j ┼╝ywot spalaj─ůc si─Ö w atmosferze.

Po wyczyszczeniu miejsca i analizie portu dokuj─ůcego, nast─ůpi┼éo zbli┼╝enie modu┼éu Nauka i jego automatyczne dokowanie.

Po przeprowadzeniu test├│w i pozornym zabezpieczeniu modu┼éu na jego nowym miejscu spoczynkowym astronauci otrzymali instrukcje aby otworzy─ç ┼Ťluz─Ö. Niestety modu┼é Nauka mia┼é inne plany i po wielu godzinach od zadokowania ÔÇťuzna┼éÔÇŁ, ┼╝e rozpoczyna sekwencj─Ö oddalenia si─Ö od ISSÔÇŽ b─Öd─ůc ca┼éy czas zadokowany. W rezultacie nast─ůpi┼éo do poci─ůgni─Öcia za sob─ů ca┼éej konstrukcji i obr├│t ca┼éej stacji kosmicznej. Walka pomi─Ödzy poszczeg├│lnymi modu┼éami stacji, pr├│buj─ůcych utrzyma─ç sta┼é─ů pozycj─Ö ca┼éej stacji trwa┼éa oko┼éo godziny. Zako┼äczy┼éa si─Ö wypaleniem paliwa w module Nauka i zatrzymaniem obrotu. Tutaj mo┼╝ecie zobaczy─ç wizualizacj─Ö ruchu odwzorowanej z telemetrii:

Warto zaznaczy─ç, ┼╝e Nauka korzysta z system├│w komunikacyjnych ÔÇťz epokiÔÇŁ, opieraj─ůcych si─Ö min. na ju┼╝ nie istniej─ůcych Sowieckich konstelacjach satelitarnych. Kontakt z modu┼éem jest tylko przez stacje naziemne na terytoriach obecnej Rosji. Uniemo┼╝liwi┼éo to szybk─ů reakcj─Ö operator├│w naziemnych i wy┼é─ůczenie modu┼éu w sytuacji awaryjnej.

Ca┼éa sytuacja jestÔÇŽ dziwna. Nikt si─Ö nie ÔÇťobrazi┼éÔÇŁ, nie b─Ödzie mi─Ödzynarodowego ┼Ťledztwa czemu tak si─Ö wydarzy┼éo. NASA zapewni┼éa, ┼╝e ca┼éy czas wierzy w moc relacji mi─Ödzy USA a Rosj─ů. Nie do ko┼äca wiadomo o co biega i czemu nie ma mocnej odpowiedzi ani ch─Öci przeprowadzenia analizy. Na pewno b─Öd─ů mia┼éy miejsce analizy strukturalne stacji kosmicznej pod k─ůtem mikro uszkodze┼ä. Niemniej jednak w trakcie tych nieplanowanych manewr├│w kilka os├│b musia┼éo solidnie narobi─ç w porty.

Zachęcam do zapoznania się z tym artykułem:


Kolejny temat bardziej przyziemny i suborbitalny. Blue Origin, firma kosmiczna Jeffa Bezosa kt├│ry ca┼ékiem niedawno przekroczy┼é lini─Ö karmana, ca┼éy czas walczy o kontrakt w konkursie HLS - Human Lander System. Konkurs zosta┼é rozstrzygni─Öty na wiosn─Ö, kiedy wygra┼éa propozycja SpaceX - Starship - za sumaryczn─ů kwot─Ö 2.9 Miliarda USD.

Kontrowersja polega┼éa na fakcie, ┼╝e mia┼éy zosta─ç wybrane dwie oferty, ale z powodu problem├│w w nowym bud┼╝ecie NASA nagroda zosta┼éa ograniczona tylko do jednej firmy. Blue Origin odwo┼éa┼éo si─Ö co do wyniku GAO - Goverment Accountability Office kt├│re mia┼éo zweryfikowa─ç procedur─Ö przetargow─ů. Finalny werdykt biura nie stwierdzi┼é ┼╝adnych nieprawid┼éowo┼Ťci. R├│wnolegle Jeff Bezos pr├│bowa┼é lobbowa─ç Kongres Stan├│w Zjednoczonych, aby wprowadzi─ç poprawki bud┼╝etowe i ustawowo przeznaczy─ç dodatkowe 10 Miliard├│w USD na konkurs HLS. Spotka┼éo si─Ö to z niezadowoleniem wielu senator├│w w tym Berniego Sandersa, kt├│ry nazwa┼é taki zapis ÔÇťBezos BailoutÔÇŁ.

Inn─ů strategi─ů na przekonanie NASA by┼éa oferta zmniejszenia oferty Blue Origin z 5 Miliard├│w USD o 2 Miliardy pokryte bezpo┼Ťrednio z prywatnych ┼Ťrodk├│w Jeffa Bezosa. Taka propozycja r├│wnie┼╝ nie przesz┼éaÔÇŽ

Finalnie wygl─ůda na to, ┼╝e BO nie otrzyma ┼╝adnych ┼Ťrodk├│w od NASA na budow─Ö swojego l─ůdownika. Jednak w internecie zacz─Ö┼éy pojawia─ç si─Ö materia┼éy lobbystyczno-propagandowe kieruj─ůce uwag─Ö na system SpaceX:

Upo┼Ťledzone Star Wars? ┬»\_(Ńâä)_/┬»


Tymczasem w po┼éudniowym Texasie SpaceX nie zwraca uwagi na takie przyziemne sprawy jak pozwy i pozwolenia. Dos┼éownie. Tempo budowy nowych instalacji na ziemii w Boca Chica jest tak szybkie, ┼╝e agencje kt├│re maj─ů wydawa─ç pozwolenia na konstrukcj─Ö i loty nie nad─ů┼╝aj─ů z ich wydawaniem i nadzorowaniem. Do takiego stopnia, ┼╝e ostatni (jeszcze z pierwszego posta) start Starshipa odby┼é si─Ö bez wa┼╝nej licencji. S─ů r├│wnie┼╝ problemy z pozwoleniami na budow─Ö miejsca startowego. Finalnie budowa zako┼äczy┼éa si─Ö ÔÇťna w┼éasne ryzykoÔÇŁ SpaceXÔÇŽ

A sk─ůd takie zab├│jcze tempo?

Na dniach zosta┼éa z┼éo┼╝ona najwi─Öksza rakieta w historii ludzko┼Ťci - Starship + Superheavy, znany r├│wnie┼╝ jako ITS - Interplanetary Transport System, a nawet BFR - Big F*cking Rocket. Na razie posiada tytu┼é najwy┼╝szej rakiety a by─ç mo┼╝e nied┼éugo, po udanym starcie r├│wnie┼╝ najmocniejszej.

Stos sk┼éada si─Ö z 2 cz─Ö┼Ťci. Na szczycie widzimy wcze┼Ťniej testowanego Starshipa, teraz z dodatkiem os┼éony termicznej w postaci ceramicznych kafelk├│w. Pod nim znajduje si─Ö Super Heavy - pierwszy stopie┼ä, a w zasadzie przed┼éo┼╝ony zbiornik z 29 silnikami u podstawy.

Jest to bardzo pionierskie podej┼Ťcie zar├│wno do projektowania jak i budowania rakiet. Boca Chica kipi od aktywno┼Ťci, a wszystko to pod okiem bardzo czujnej publiczno┼Ťci ┼Ťledz─ůcej ka┼╝dy krok. Ostatnio na YouTube pojawi┼éa si─Ö 2 cz─Ö┼Ťciowa wycieczka po kompleksie w wykonaniu Everyday AstronautÔÇÖa oraz samego Elona Muska: cz─Ö┼Ť─ç pierwsza, cz─Ö┼Ť─ç druga. Ponadto s─ů codzienne streamy na ┼╝ywo hostowane przez NASA Spaceflight:

Tak┼╝e dzieje si─Ö. Jest ekscytuj─ůco. W nast─Öpnym miesi─ůcu mo┼╝emy spodziewa─ç si─Ö kolejnych akcji w wykonaniu SpaceX, wraz z prawdopodobnym startem BFR.


image

W najbli┼╝szych tygodniach mo┼╝emy r├│wnie┼╝ spodziewa─ç si─Ö startu Boeing Starlinera kt├│ry jest ju┼╝ op├│┼║niony o rok. Starliner jest bezpo┼Ťrednim konkurentem dla Dragona 2. Lot b─Ödzie jednym z ostatnich krok├│w w rozstrzygni─Öciu konkursu CCP - Comercial Crew Program trwaj─ůcym od 2011 roku. Celem konkursu by┼éo wy┼éonienie dw├│ch firm z sektowa prywatnego, kt├│re b─Öd─ů oferowa┼éy dost─Öp dla ameryka┼äskich astronaut├│w na nisk─ů orbit─Ö ziemsk─ů, w tym ISS. W 2020 roku symboliczn─ů flag─Ö pozostawion─ů przez ostatni─ů z─ů┼éog─Ö Wahad┼éowca zebra┼éa ekipa SpaceX po 9 letniej przerwie w dost─Öpie do niskiej oribty oko┼éoziemskiej. Ekipa Starlinera niestety spotka┼éa si─Ö z problemami w trakcie ich pierwszej misji testowej i jeszcze stoj─ů na etapie weryfikacji i certyfikacji pojazdu. Op├│┼║nienia by┼éy spowodowane min. ponown─ů analiz─ů oprogramowania pojazdu, kt├│ry w pierwszej misji ÔÇťzgubi┼éÔÇŁ si─Ö w sekwencji lotu po z┼éej synchronizacji czasu misji. Teraz zosta┼é op├│┼║niony przez wygipasy modu┼éu Nauka przy dokowaniu, oraz problem├│w z kontrol─ů zawor├│w w samej kapsule. Po udanym locie dojdzie do finalnej certyfikacji pojazdu kt├│ry dalej b─Ödzie operowa┼é jako ÔÇťtaks├│wkaÔÇŁ, gdzie NASA b─Ödzie wykupywa┼éa poszczeg├│lne miejsca w kapsule dost─Öpnej na wolnym rynku.

Odliczanie do startu (je┼╝eli tylko data zostanie potwierdzona) znajdziecie na rocket.watch:

https://rocket.watch/#launch=2055

1 Like

Dawno nic nie pisałem, ale dużo się dzieje.

To ja te┼╝. Elon nie jest winny ca┼éemu z┼éu w kosmosie - Rocket on collision course with the moon ÔÇśbuilt by China not SpaceXÔÇÖ | Space | The Guardian

1 Like

Oczywi┼Ťcie nie mo┼╝na zapomnie─ç o najnowszej prezentacji o StarshipieL

Nie ma jaki┼Ť fundamentalnych zmian, Raptor 2.0 (odchudzona wersja 1.0), post─Öp w kierunku pierwszego lotu, konstrukcja wie┼╝y startowej i ÔÇťpa┼éeczekÔÇŁ do ┼éapania pierwszego stopnia.

W trakcie ostatniej misji Falcona 9 powstało to fantastyczne nagranie:

Og├│┼éem SpaceX planuje 50 lot├│w w tym roku i do tej pory trzymaj─ů tempo.

Szerokim łukiem został ominięty temat Teleskopu Jamesa Webba!

W czasie nieaktywno┼Ťci tego threadu najbardziej oczekiwany ┼éadunek naukowy wsp├│┼éczesnych czas├│w nie do┼Ť─ç, ┼╝e wystartowa┼é, to ju┼╝ dolecia┼é na swoje miejsce w kosmosie!

Obligatory Scott Manley:

Prezentacja z usenixowej SRECon. Tak, starannie wybrałem temat, w którym to wrzucam :smiley:
https://www.usenix.org/conference/srecon21/presentation/barron

1 Like